KETIKA kerajaan Amerika Syarikat (AS) dilihat memperketatkan peraturan terhadap syarikat AI dari negaranya, syarikat negara China pantas memanfaatkan peluang tersebut untuk memperkukuhkan kedudukan mereka dalam perlumbaan AI global.
Terkini, sebuah syarikat kecerdasan buatan dari China melancarkan model terbaharunya, GLM-5.2 dan mendakwa ia telah memintas teknologi Barat seperti Open AI dan Anthropic.
Walaupun sebelum ini ia kurang dikenali oleh masyarakat Barat, pelancaran model baharu tersebut telah meletakkan Z.ai dalam tumpuan dunia.
Kemunculan mendadak Z.ai berlaku pada waktu yang amat menarik bagi industri ini.
Ketika Anthropic diarahkan kerajaan Amerika Syarikat untuk menghentikan akses kepada dua sistem paling canggihnya, iaitu Fable dan Mythos, Z.ai bertindak pantas untuk mengisi kekosongan tersebut.
Hanya beberapa hari selepas pengumuman Anthropic, syarikat itu memperkenalkan GLM-5.2, versi baharu bagi siri General Language Model (GLM).
Apa yang menarik perhatian ramai bukan sahaja prestasi model tersebut tetapi juga struktur harganya.
Menurut laporan, GLM-5.2 boleh digunakan pada kos yang jauh lebih rendah berbanding beberapa model Barat yang bersaing dengannya.
Dalam sesetengah keadaan, kos penggunaan sistem ini dilaporkan sehingga lapan kali lebih murah berbanding Claude Opus 4.8 milik Anthropic.
Kelebihan dari segi kos ini adalah signifikan, khususnya ketika organisasi semakin berusaha mengawal perbelanjaan berkaitan penggunaan AI pada skala besar.
Maklum balas pasaran juga berlaku dengan pantas. GLM-5.2 dengan cepat tersenarai antara sistem AI yang paling banyak digunakan di dunia, manakala perbincangan mengenai kemampuan AI China semakin hangat dalam kalangan komuniti teknologi di Silicon Valley dan seluruh dunia.
Sebenarnya, Z.ai bukanlah pemain baharu dalam bidang kecerdasan buatan.
Syarikat tersebut telah bertahun-tahun membangunkan keluarga model GLM serta melabur secara besar-besaran bagi menempatkan dirinya sebagai alternatif yang kukuh kepada penyedia AI Amerika yang lebih terkenal.
Beroperasi dari China, Z.ai berada dalam persekitaran perniagaan dan kawal selia yang berbeza daripada Amerika Syarikat, sekali gus mungkin membolehkannya mengamalkan struktur kos dan strategi pembangunan yang berbeza.
Salah satu ciri penting GLM-5.2 ialah sifatnya yang sumber terbuka (‘open source‘).
Seperti kebanyakan model AI canggih dari China, teknologi ini boleh digunakan dan diubah suai secara bebas oleh para pembangun.
Pendekatan sumber terbuka menawarkan beberapa kelebihan. Ia mengurangkan kebergantungan kepada satu pembekal sahaja, menurunkan kos operasi dan memberi organisasi lebih banyak fleksibiliti dalam melaksanakan serta menyesuaikan sistem AI mengikut keperluan mereka.
Pemerhati industri turut menyatakan bahawa model ini menunjukkan prestasi yang baik dalam pembangunan perisian dan juga dalam menggerakkan ejen AI, iaitu pembantu digital yang mampu berinteraksi dengan perisian lain untuk melaksanakan tugasan yang kompleks secara automatik.
Bagi organisasi yang membangunkan produk berasaskan AI, gabungan prestasi teknikal yang baik dan kos yang lebih rendah merupakan satu tawaran yang sangat menarik.
Kemunculan Z.ai juga menyerlahkan satu isu yang lebih besar dalam industri AI, iaitu kebergantungan kepada sebilangan kecil penyedia teknologi.
Banyak organisasi pada masa ini terlalu bergantung kepada beberapa syarikat AI untuk menyediakan perkhidmatan penting mereka.
Apabila keputusan kawal selia memberi kesan kepada salah satu penyedia ini, kesannya boleh merebak ke seluruh ekosistem.
Gangguan yang melibatkan Anthropic baru-baru ini menunjukkan betapa cepat keadaan pasaran boleh berubah dan bagaimana syarikat boleh menjadi terdedah apabila terlalu bergantung kepada satu sumber teknologi sahaja.
Penyedia perkhidmatan awan (‘cloud‘) utama juga telah mula menawarkan akses kepada sistem AI yang dibangunkan oleh syarikat China.
Syarikat seperti Microsoft dan Amazon kini menyediakan akses kepada model yang dibangunkan oleh organisasi seperti Z.ai, DeepSeek dan MiniMax.
Ketersediaan yang semakin meluas ini mencerminkan hakikat bahawa pelanggan menghargai kepelbagaian pilihan dan ingin mengelakkan kebergantungan yang berlebihan kepada mana-mana satu penyedia.
Terdapat kontroversi melibatkan dakwaan bahawa syarikat-syarikat China mungkin telah menggunakan output daripada sistem AI Barat untuk mempercepatkan pembangunan teknologi mereka.
OpenAI dan Anthropic telah menuduh beberapa organisasi China mengumpul data daripada model mereka secara tidak sah bagi tujuan latihan melalui proses yang dikenali sebagai distilasi.
Walaupun distilasi merupakan amalan biasa dalam pembangunan AI, ia menjadi kontroversi apabila melibatkan pengumpulan output model secara tidak dibenarkan.
Sama ada Z.ai menggunakan kaedah sedemikian masih belum dapat dipastikan.
Walau bagaimanapun, pakar industri menegaskan bahawa proses distilasi sahaja tidak mencukupi untuk membina sistem AI bertaraf dunia.
Ia tetap memerlukan keupayaan penyelidikan dan kejuruteraan yang besar.
Apa yang semakin jelas ialah kepimpinan dalam bidang kecerdasan buatan tidak lagi dianggap sebagai hak eksklusif Amerika Syarikat.
Syarikat-syarikat China kini semakin merapatkan jurang dari segi kemampuan teknologi sambil bersaing secara agresif dari segi kos.
M.MAHMOOD
– HARAKAHDAILY 30/7/2026
