SEBUAH laporan oleh agensi tempatan menganggarkan hampir 700,000 pekerja di Malaysia berkemungkinan terkesan oleh penggunaan teknologi kecerdasan buatan (AI) dalam beberapa tahun akan datang. Angka ini merujuk kepada perubahan dalam struktur pekerjaan, peranan kerja dan keperluan kemahiran.
AI berkembang dengan pantas dan pelaksanaannya dalam organisasi berlaku lebih cepat berbanding proses penyesuaian tenaga kerja.AI merupakan satu bentuk teknologi disruptif. Teknologi disruptif merujuk kepada inovasi yang mengubah cara industri beroperasi dan mengurangkan kebergantungan kepada kaedah lama.
Dalam sejarah, beberapa teknologi disruptif telah memberi kesan besar kepada industri tempatan. Kesan ini biasanya melibatkan pengurangan permintaan terhadap pekerjaan tertentu dan peningkatan keperluan terhadap kemahiran baharu.
Kemunculan teknologi bermotor telah mengubah sektor pengangkutan. Sebelum penggunaan kereta secara meluas, beca merupakan salah satu bentuk pengangkutan utama di kawasan bandar.
Apabila kenderaan bermotor diperkenalkan, ia menawarkan kecekapan dan kapasiti yang lebih tinggi. Perkhidmatan teksi mula menggantikan peranan beca. Pengayuh beca menghadapi kesukaran untuk beralih kepada sistem baharu kerana kekangan kewangan dan kemahiran. Akibatnya, permintaan terhadap perkhidmatan beca menurun, bahkan sebahagian pengayuh beca hilang pekerjaan dan hidup melarat.
Perubahan yang sama berlaku dalam sektor pentadbiran dengan kemunculan komputer. Mesin taip sebelum ini digunakan secara meluas di pejabat dan jurutaip mempunyai kemahiran khusus. Penulis stenografi juga memainkan peranan penting dalam dokumentasi. Pengenalan komputer dan perisian pemprosesan kata membolehkan pengguna biasa menyediakan dokumen tanpa memerlukan kemahiran khusus. Ini menyebabkan penurunan permintaan terhadap jurutaip dan stenografer. Industri yang berkaitan turut malap.
Dalam sektor komunikasi, media sosial telah mengubah cara manusia berinteraksi. Industri kad ucapan yang bergantung kepada produk fizikal mengalami penurunan permintaan. Pengguna beralih kepada mesej digital yang lebih cepat dan mudah. Perubahan ini memberi kesan kepada pengeluaran, pengedaran dan jualan kad ucapan. Bahkan, permintaan terhadap penghantaran kad secara pos terus menghilang.
Dalam sektor kreatif, telefon pintar dengan keupayaan multimedia telah memberi kesan kepada industri fotografi. Kamera berkualiti tinggi yang terdapat pada telefon pintar mengurangkan keperluan kepada kamera DSLR untuk kegunaan harian. Perkhidmatan fotografi peringkat asas dan pertengahan mengalami penurunan permintaan. Selain itu, perniagaan mencuci dan mencetak gambar turut terjejas apabila pengguna beralih kepada penyimpanan digital.
Dalam sektor pengangkutan, teknologi ‘e-hailing’ telah mengubah struktur industri teksi. Sistem panggilan radio yang digunakan oleh syarikat teksi tradisional tidak lagi menjadi kaedah utama. Aplikasi ‘e-hailing’ membolehkan individu biasa menjadi pemandu dengan syarat tertentu. Ini meningkatkan persaingan dan mengurangkan kelebihan syarikat teksi sedia ada. Permintaan terhadap perkhidmatan teksi tradisional menurun dan sebahagian pengendali menghadapi kesukaran untuk menyesuaikan diri.
Kecerdasan buatan memperkenalkan perubahan yang melibatkan tugas kognitif. AI boleh digunakan untuk menjana teks, menghasilkan imej, mengedit video dan menyokong proses membuat keputusan. Ini memberi kesan kepada pekerjaan yang melibatkan tugas berulang, analisis asas dan penghasilan kandungan.
Peranan kerja dalam bidang tertentu mungkin dikurangkan atau diubah, bergantung kepada tahap automasi yang dilaksanakan. Walau bagaimanapun, teknologi juga mewujudkan peluang baharu. Setiap perubahan teknologi sebelum ini telah menghasilkan bidang pekerjaan yang berbeza, termasuk pembangunan sistem, penyelenggaraan teknologi dan analisis data.
Perubahan dalam permintaan pekerjaan biasanya diikuti dengan perubahan dalam keperluan kemahiran. Oleh itu, penyesuaian tenaga kerja menjadi faktor utama dalam menghadapi disrupsi teknologi.
Individu mempunyai pilihan untuk meningkatkan kemahiran dan memahami teknologi yang digunakan dalam industri masing-masing. Latihan semula dan pembelajaran berterusan boleh membantu pekerja menyesuaikan diri dengan perubahan. Organisasi juga mempunyai tanggungjawab untuk menyusun semula proses kerja, menyediakan latihan dan menyokong peralihan tenaga kerja ke peranan baharu.
Bagi individu yang telah mengadaptasi AI dalam kerja harian, keadaan tersebut tidak boleh dianggap sebagai satu kelebihan yang kekal. Penggunaan AI hanya meningkatkan kecekapan dalam melaksanakan tugas sedia ada tetapi tidak semestinya menjamin keselamatan peranan dalam jangka panjang.
Oleh itu, individu perlu berusaha mencipta nilai baharu dalam bidang kerja masing-masing, sama ada melalui pemikiran kritikal, penambahbaikan proses, inovasi atau penghasilan output yang tidak mudah diautomasi.Tanpa penciptaan nilai baharu, peranan yang bergantung sepenuhnya kepada penggunaan AI berisiko tinggi untuk diautomasi sepenuhnya pada masa hadapan.
Kewujudan iklan yang mempromosikan penggunaan AI untuk membantu pelajar menyiapkan tugasan akademik juga perlu diawasi. Jika tidak dikawal, amalan ini boleh membentuk budaya kerja yang menekankan penyelesaian segera tanpa penilaian kualiti dan kefahaman yang mendalam.
Golongan pelajar seperti ini tidak membawa sebarang nilai tambah dan mungkin tidak menjadi pilihan majikan. Kesimpulannya, perubahan teknologi akan terus berlaku dan memberi kesan kepada struktur pekerjaan. Tahap kesan tersebut bergantung kepada bagaimana individu dan organisasi membuat keputusan, menyesuaikan diri dan membangunkan keupayaan baharu dalam menghadapi perubahan tersebut.
M. MAHMOOD
– HARAKAHDAILY/11/5/2026
(M.Mahmood ialah penulis dalam bidang teknologi maklumat di medium.com. Tulisan beliau diterbitkan di ruangan DevGenius, TowardsDev, Python In Plain English, Low Code For Data Science dan System Weakness)
