“KADANGKALA penyatuan yang lebih besar hanya dapat dicapai selepas keberanian dibuat untuk mengakui bahawa kerangka lama tidak lagi mampu menampung aspirasi yang lebih luas.”
Perpisahan antara PAS dan BERSATU bukanlah sesuatu yang berlaku secara tiba-tiba. Ia juga bukan pilihan yang diinginkan oleh mana-mana pihak sejak awal. Hakikatnya, untuk PAS mengambil keputusan menghentikan kerjasama politik dengan Bersatu menunjukkan bahawa PAS telah berusaha sedaya upaya untuk mempertahankan kerjasama yang sedia ada dan telah meneliti pelbagai pilihan sebelum sampai ke tahap ini.
Keputusan tersebut juga memberi gambaran bahawa PAS melihat ruang untuk memperluaskan agenda penyatuan politik Melayu dan Bumiputera tidak lagi dapat dicapai secara optimum dalam kerangka kerjasama yang sedia ada.
Struktur organisasi PAS berbeza daripada kebanyakan parti politik lain di Malaysia. Dalam PAS, terdapat Majlis Syura Ulamak yang berperanan sebagai badan tertinggi dalam menentukan hala tuju dasar dan perjuangan parti. Sebarang keputusan strategik yang besar tidak dibuat secara individu, sebaliknya melalui proses syura dan perbincangan yang melibatkan pelbagai peringkat kepimpinan parti.
Sudah tentu, seperti mana-mana hubungan politik, kedua-dua pihak mempunyai pandangan, keutamaan dan pertimbangan strategik masing-masing yang akhirnya menyumbang kepada perbezaan yang tidak dapat dirapatkan. Namun apabila pelbagai usaha untuk mencari titik persamaan gagal menghasilkan penyelesaian yang memuaskan, maka perpisahan sering kali menjadi jalan yang tidak dapat dielakkan.
Dalam politik, penyatuan yang berasaskan matlamat, prinsip dan kepercayaan bersama sentiasa lebih bernilai daripada penyatuan yang hanya wujud pada nama. Namun apabila perbezaan yang wujud tidak lagi dapat dirapatkan dan kos untuk mengekalkan kerjasama menjadi terlalu tinggi, maka penyusunan semula sering kali menjadi pilihan yang lebih realistik demi mencapai matlamat yang lebih besar.
Sejak sekian lama, PAS konsisten membawa pendekatan penyatuan ummah dan perpaduan Melayu-Islam sebagai agenda utama. PAS membuka ruang kepada pelbagai pihak untuk bersama dalam usaha memperkukuhkan kekuatan politik Melayu dan Bumiputera. Semangat ini turut diterjemahkan melalui kesediaan PAS menerima kehadiran parti-parti politik lain yang berkongsi aspirasi yang sama.
Antara parti yang sering dikaitkan dengan usaha penyatuan ini ialah PEJUANG, PUTRA, IMAN, BERJASA serta pelbagai kumpulan masyarakat sivil dan gerakan politik lain yang mempunyai matlamat memperjuangkan kepentingan bangsa, agama dan negara.
Namun persoalan yang sering dibangkitkan ialah mengapa terdapat tentangan terhadap usaha memperluaskan penyatuan tersebut. Lebih menghairankan, parti-parti seperti PEJUANG, PUTRA, IMAN dan BERJASA boleh diterima untuk bekerjasama di bawah Ikatan Prihantin Rakyat (IPR) yang diterajui sendiri oleh Presiden BERSATU, Tan Sri Muhyiddin Yassin, tetapi tidak dalam Perikatan Nasional.
Jika matlamatnya adalah memperkukuhkan penyatuan kuasa politik Melayu dan Bumiputera, apakah perbezaan prinsip yang menghalang penyertaan mereka dalam PN?
Persoalan ini memerlukan penjelasan yang jujur dan terbuka kepada rakyat. Apakah matlamat sebenar sesebuah gabungan politik? Adakah untuk membina kekuatan yang lebih besar bagi menghadapi pilihan raya dan menawarkan alternatif kepada rakyat, atau sekadar mengekalkan struktur kuasa sedia ada tanpa membuka ruang kepada penyertaan pihak lain?
Rakyat berhak memahami mesej yang cuba disampaikan melalui tindakan sedemikian.
Jika penyatuan parti-parti yang berkongsi perjuangan pun berdepan halangan, bagaimana pula keadaan apabila tiba masanya untuk membincangkan isu yang lebih sensitif seperti pembahagian kerusi pilihan raya, calon, kepimpinan dan pembentukan kerajaan nanti?
Hakikatnya, isu penyertaan parti-parti kecil hanyalah sebahagian kecil daripada cabaran yang wujud. Isu pembahagian kerusi dan pengagihan kuasa jauh lebih kompleks dan berpotensi menimbulkan konflik yang lebih besar.
Atas sebab itu, perpisahan PAS dan BERSATU perlu dilihat dalam konteks yang lebih luas daripada sekadar hubungan antara dua parti. Ia mencerminkan kegagalan untuk mencapai kesepakatan mengenai hala tuju penyatuan politik Melayu yang lebih menyeluruh dan inklusif.
Perkembangan ini terjadi pada waktu yang sangat penting. Malaysia sedang menghampiri fasa persediaan menuju PRU16 ketika rakyat semakin terbeban dengan kos sara hidup, ketidaktentuan ekonomi dan kekecewaan terhadap landskap politik semasa. Dalam keadaan sebegini, persoalan terbesar bukan lagi siapa menguasai sesebuah gabungan politik, tetapi siapa yang mampu menawarkan satu alternatif yang lebih meyakinkan kepada rakyat.
Malah, perpisahan ini juga membuka satu lembaran baharu yang sebelum ini sukar direalisasikan. Dengan berakhirnya kerjasama antara PAS dan BERSATU, PAS kini berpotensi mempunyai ruang politik yang lebih luas untuk meneroka bentuk kerjasama baharu bersama parti-parti Melayu dan Bumiputera yang lain tanpa sebarang kekangan atau halangan daripada mana-mana pihak.
Keadaan ini membolehkan PAS memperluas agenda penyatuan ummah dan penyatuan politik Melayu dengan lebih terbuka melalui kerjasama yang lebih inklusif, melibatkan PEJUANG, PUTRA, IMAN, BERJASA serta pelbagai pertubuhan dan gerakan masyarakat yang berkongsi aspirasi mempertahankan kedudukan Islam, Melayu, Bumiputera dan institusi Raja-Raja Melayu sebagaimana yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.
Dalam konteks menghadapi Pilihan Raya Umum Ke-16 (PRU16), penyusunan semula ini berpotensi menjadi pemangkin kepada pembentukan satu blok politik Melayu dan Bumiputera yang lebih besar, lebih tersusun dan lebih menyeluruh. Jika penyatuan ini berjaya direalisasikan, ia bukan sahaja mampu memperkukuhkan kuasa politik orang Melayu, malah berpotensi mengelakkan perpecahan undi yang selama ini melemahkan kedudukan parti-parti Melayu dalam banyak kerusi strategik di seluruh negara.
Apa yang lebih penting sekarang ialah memastikan perbezaan yang berlaku tidak bertukar menjadi permusuhan yang akhirnya menguntungkan pihak lawan. Politik Melayu telah terlalu banyak kali dilemahkan oleh perpecahan sesama sendiri.
Sejarah politik negara menunjukkan bahawa setiap kali kuasa politik Melayu berpecah kepada terlalu banyak blok yang bersaing sesama sendiri, pihak yang paling mendapat manfaat bukanlah mana-mana kumpulan Melayu tersebut, tetapi pihak lawan yang berhadapan dengan mereka.
Masa depan politik Melayu tidak boleh terus bergantung kepada persaingan siapa lebih dominan atau siapa lebih berkuasa. Sebaliknya, ia perlu kembali kepada persoalan yang lebih besar iaitu bagaimana membina satu kekuatan politik yang mampu menyatukan sebanyak mungkin pihak yang berkongsi matlamat dan aspirasi yang sama.
Dalam politik, sejarah tidak mengingati siapa yang paling dominan dalam sesebuah gabungan.
Sejarah mengingati siapa yang berjaya menyatukan kekuatan yang berpecah untuk mencapai matlamat yang lebih besar. Jika penyatuan baharu berjaya dibina hasil daripada penyusunan semula ini, maka perpisahan PAS dan BERSATU mungkin akan dikenang bukan sebagai pengakhiran sebuah kerjasama, tetapi sebagai titik mula kepada kebangkitan semula kuasa politik Melayu dan Bumiputera menjelang PRU16.
DR ARMIN BANIAZ PAHAMIN
Penganalisis politik – HARAKAHDAILY 10/6/2026
PENAFIAN:
HarakahDaily tidak bertanggungjawab terhadap pandangan yang dikemukakan daripada artikel ini. Ia pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya menggambarkan pendirian HarakahDaily mahupun pendirian rasmi PAS
