PERJUANGAN Islam di Malaysia panjang dan berliku, bahkan menjadi nadi kepada politik pembebasan daripada penjajahan Barat. Jalannya bermula pada tahun 1948 dengan penubuhan Hizbul Muslimin di Gunung Semanggol, Perak, sebagai parti politik Islam pertama. Walaupun diharamkan penjajah British, semangatnya tidak pernah padam. Gerakan awal ini turut memberi pengaruh besar terhadap perjuangan kemerdekaan tanah air, menjadikan Islam bukan sahaja sumber kekuatan rohani, tetapi juga penggerak utama politik kemerdekaan. Tiga tahun kemudian, pada 1951, lahirlah PAS melalui Persidangan Ulama di Butterworth, Pulau Pinang, sebagai wadah perjuangan Islam yang kekal sehingga kini.
Ahmad Fuad Hassan: Permulaan
Tokoh pertama yang memimpin PAS ialah Ahmad Fuad Hassan, selaku Yang di-Pertuan Agong pertama dari 1951 hingga 1953. Beliau dikenang sebagai pemimpin yang membuka jalan, menggerakkan parti Islam ini dari titik kosong. Walaupun tempoh kepimpinannya singkat, sumbangannya penting kerana meletakkan asas perjalanan parti yang kelak berkembang menjadi salah satu kuasa politik terbesar di Malaysia.
Abbas Alias: Transisi
Selepas Ahmad Fuad, kepimpinan beralih kepada Dr Abbas Alias. Beliau berperanan sebagai tokoh transisi, memastikan parti kekal bergerak meskipun belum mempunyai kekuatan besar. Era ini adalah fasa mengekalkan nyawa perjuangan, sebelum kepimpinan yang lebih berpengaruh muncul.
Burhanuddin al-Helmy: Wawasan besar
Kepimpinan Dr Burhanuddin al-Helmy pada 1956 menjadi titik kebangkitan. Beliau seorang nasionalis Islam, pemikir, dan aktivis yang berkarisma. Di bawahnya, PAS mula melangkah sebagai parti massa, menampilkan gagasan Islam yang menyentuh soal rakyat dan negara.
Namun, perjuangan Burhanuddin penuh halangan. Di luar parti, beliau berdepan tekanan besar daripada pihak berkuasa. Sebelum menyertai PAS, beliau pernah ditahan oleh penjajah British kerana aktiviti anti-kolonial. Pada tahun 1965, beliau sekali lagi ditahan, dengan tuduhan terlibat dalam usaha subversif. Penahanan ini mengekang keupayaan beliau memacu PAS. Akhirnya, masalah kesihatan yang dialami memburukkan lagi keadaan. Beliau meninggal dunia pada 1969, meninggalkan satu kekosongan besar dalam kepimpinan parti.
Zulkifli Muhammad: Aspirasi muda
Seiring dengan Burhanuddin, terserlah Zulkifli Muhammad, seorang intelektual muda yang lantang. Sebagai Ahli Parlimen, beliau membawa suara generasi baharu, dengan visi Islam yang segar. Kehadirannya membina imej PAS sebagai parti yang juga digerakkan oleh golongan muda.
Beliau turut menghadapi cabaran zaman. Sistem politik ketika itu terlalu dikuasai oleh parti pemerintah, menjadikan ruang pembangkang sempit. Pada 1964, beliau meninggal dunia dalam kemalangan jalan raya ketika baru berusia 37 tahun. Kehilangannya menutup potensi besar yang mampu digalasnya.
Asri Muda: Perluasan pengaruh
Selepas Burhanuddin, Asri Muda memimpin PAS dari 1969 hingga 1982. Beliau membangunkan parti agar berakar kuat di kalangan masyarakat dan memberi PAS kedudukan kukuh sebagai kuasa politik utama. Walaupun berdepan cabaran getir, kepimpinan meninggalkan kesan besar dalam sejarah parti.
Yusuf Rawa: Kepimpinan ulama
Pada 1982, Yusuf Rawa menjadi Presiden. Beliau memperkenalkan dasar Kepimpinan Ulama, yang meletakkan ulama di barisan hadapan memimpin parti. Dasar ini mengembalikan PAS kepada prinsip Islam yang lebih jelas, menjadi tonggak identiti perjuangan seterusnya.
Ustaz Fadzil Noor: Strategi dan pembaharuan
Selepas Yusuf Rawa, kepimpinan diambil alih oleh Ustaz Fadzil Noor pada 1989. Beliau membawa pendekatan strategik dan lebih terbuka, menjadikan PAS semakin berpengaruh di arena nasional. Di bawahnya, PAS terlibat aktif dalam politik reformasi akhir 1990-an, sekali gus mengukuhkan imej parti sebagai pemain utama politik negara. Fadzil dikenang sebagai pemimpin berprinsip dan berjiwa rakyat, sebelum meninggal dunia pada 2002.
Tuan Guru Nik Abdul Aziz: Karisma murabbi
Dalam tempoh yang sama, Tuan Guru Nik Abdul Aziz Nik Mat menonjol sebagai tokoh berpengaruh. Sebagai Mursyidul Am PAS dan Menteri Besar Kelantan sejak 1990, beliau dihormati kerana ketokohan, kesederhanaan, dan keilmuan. Nik Aziz bukan sahaja pemimpin politik, tetapi juga murabbi ummah yang memberi wajah Islam yang dipercayai rakyat.
Tan Sri Tuan Guru Abdul Hadi Awang: Abad ke-21
Kepimpinan PAS diteruskan oleh Tuan Guru Abdul Hadi Awang, seorang ulama tersohor dan pemikir politik yang berwibawa. Beliau bukan sahaja mewarisi kesinambungan perjuangan Islam, tetapi juga mengangkat PAS ke pentas abad ke-21 yang penuh dengan cabaran ideologi, arus globalisasi, serta tuntutan politik baharu. Melalui kepakarannya dalam fiqh siyasah dan ketajaman wacana intelektual, beliau berjaya menyesuaikan strategi politik dengan realiti semasa. Di bawah kepimpinannya, PAS bukan sahaja kekal relevan, bahkan muncul sebagai salah satu kuasa politik utama yang terus mewarnai landskap demokrasi Malaysia.
Penutup
Lebih tujuh dekad berlalu, PAS terus bergerak melalui pemimpin yang silih berganti. Setiap tokoh membawa sumbangan dalam kerangka zamannya. Namun perjuangan tidak pernah terhenti.
Firman Allah SWT:
لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوكَ وَلَـٰكِن بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ ۚ
“Kalau yang engkau seru mereka itu keuntungan yang dekat dan perjalanan yang sederhana, tentulah mereka akan mengikutmu; tetapi perjalanan itu terasa amat jauh bagi mereka…” (at-Taubah: 42)
Ayat ini menjadi ibrah: perjuangan Islam bukan untuk keuntungan segera. Jalannya panjang, penuh halangan, dan hanya mereka yang ikhlas serta sabar akan bertahan. Sejarah PAS membuktikan, gerabak perjuangan ini tetap bergerak. Yang beruntung ialah mereka yang istiqamah hingga ke destinasi akhir yang dijanjikan Allah.
FAWWAZ MOHAMAD
Jurusan Ilmu Wahyu, Gombak – HARAKAHDAILY 22/8/2025
Sumber Asal: https://www.facebook.com/share/p/1FpC65Tkon/
PENAFIAN:
HarakahDaily tidak bertanggungjawab terhadap pandangan yang dikemukakan daripada artikel ini. Ia pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya menggambarkan pendirian HarakahDaily mahupun pendirian rasmi PAS.
