“نَتَعَاوَنُ فِيمَا اتَّفَقْنَا عَلَيْهِ، وَيَعْذِرُ بَعْضُنَا بَعْضًا فِيمَا اخْتَلَفْنَا فِيهِ”
UNGKAPAN yang masyhur dalam tradisi Islam ini membawa satu prinsip besar dalam mengurus perbezaan pandangan, kepelbagaian pendekatan dan hubungan sesama manusia:
“Kita bekerjasama dalam perkara yang kita sepakati, dan kita saling berlapang dada dalam perkara yang kita berbeza pendapat.”
Dalam konteks politik Malaysia, khususnya hubungan antara PAS, Umno, PERIKATAN NASIONAL (PN) dan Barisan Nasional (BN) menjelang PRN Negeri Sembilan ke-16, ungkapan ini menjadi sangat relevan kerana landskap politik negara sedang melalui fasa penyusunan semula kekuatan dan persefahaman baharu.
PRN Negeri Sembilan dijadualkan berlangsung dengan 36 kerusi DUN, dengan hari pengundian ditetapkan pada 1 Ogos 2026.
1.“نَتَعَاوَنُ فِيمَا اتَّفَقْنَا عَلَيْهِ”
(Kita bekerjasama dalam perkara yang kita sepakati)
Dalam sejarah politik Malaysia, PAS dan Umno bukanlah dua parti yang sentiasa berada dalam satu garis politik.
Mereka mempunyai sejarah persaingan panjang, perbezaan pendekatan dan tafsiran terhadap perjuangan politik Melayu-Islam.
Namun, kedua-duanya juga mempunyai titik persamaan yang besar:
Kepentingan umat Islam dan masyarakat Melayu;
Pengukuhan nilai agama dalam pentadbiran;
Kebajikan rakyat;
Kestabilan politik;
Penolakan politik yang boleh merosakkan keharmonian masyarakat.
Prinsip ini mengajar bahawa persamaan tidak semestinya bermakna penyatuan sepenuhnya, tetapi cukup untuk membuka ruang kerjasama pada perkara tertentu yang membawa manfaat lebih besar.
Dalam konteks PN dan BN, persoalannya bukan hanya soal ‘siapa lawan siapa’, tetapi bagaimana kekuatan politik Melayu dan rakyat secara keseluruhan boleh diurus dengan matang.
Selepas beberapa keputusan pilihan raya negeri kebelakangan ini, termasuk perkembangan politik selepas PRN Johor, semua parti sedang menilai semula strategi masing-masing.
2.“وَيَعْذِرُ بَعْضُنَا بَعْضًا فِيمَا اخْتَلَفْنَا فِيهِ”
(Kita saling memaafkan dan memahami dalam perkara yang berbeza)
Bahagian kedua ungkapan ini lebih sukar tetapi lebih penting.
Dalam politik, perbezaan adalah perkara biasa:
PAS mempunyai pendekatan perjuangan Islam yang tersendiri;
Umno membawa sejarah nasionalisme Melayu dan pengalaman pemerintahan yang panjang;
PN dibina atas gabungan beberapa parti dengan strategi politik semasa;
BN mempunyai tradisi kerjasama antara parti komponen yang berbeza latar belakang. Perbezaan ini tidak sepatutnya menjadi alasan untuk bermusuhan secara kekal.
Islam mengajar bahawa perbezaan ijtihad dan pendekatan perlu diurus dengan adab, bukan dengan permusuhan.
Dalam konteks politik, maksud ‘menguzurkan’ bukan bermakna menghapuskan prinsip, tetapi, memahami realiti politik pihak lain, menghormati pendirian yang berbeza, mengelakkan serangan yang melampaui batas, membuka ruang rundingan apabila ada kepentingan bersama.
3. PRN Negeri Sembilan: Ujian kematangan politik Melayu.
Negeri Sembilan bakal menjadi medan penting untuk melihat sama ada prinsip ini mampu diterjemahkan dalam realiti politik.
Antara persoalan utama ialah:
Adakah PAS dan Umno mampu melihat lebih jauh daripada persaingan sejarah? Adakah PN dan BN boleh mencari titik temu tanpa mengorbankan identiti masing-masing?
Perbincangan mengenai kemungkinan persefahaman strategik antara BN dan PAS menjelang PRN Negeri Sembilan telah menjadi perhatian kerana ia menyentuh isu penyatuan kekuatan politik Melayu-Islam dan strategi menghadapi pertandingan tiga penjuru atau lebih.
Namun, kerjasama politik tidak boleh hanya dibina atas perkiraan matematik pilihan raya. Ia memerlukan:
a) Keikhlasan.
Kerjasama yang hanya bersifat taktikal tanpa kepercayaan akan mudah runtuh.
b) Kebijaksanaan.
Tidak semua perbezaan perlu diselesaikan sekali gus.
c) Mengutamakan rakyat.
Politik yang matang bukan sekadar soal menang pilihan raya, tetapi bagaimana rakyat mendapat manfaat daripada kestabilan dan pentadbiran yang baik.
4. Pengajaran daripada sejarah: Musuh politik tidak semestinya musuh selamanya.
Sejarah politik Malaysia menunjukkan bahawa hubungan antara parti sentiasa berubah mengikut keadaan.
Pihak yang pernah bersaing boleh bekerjasama apabila wujud kepentingan bersama. Pihak yang pernah bekerjasama juga boleh berbeza apabila berlaku perubahan keadaan.
Justeru, prinsip, ‘kita bekerjasama pada perkara yang disepakati, dan kita berlapang dada pada perkara yang diperselisihkan,’ sebenarnya ialah formula politik yang matang.
Ia bukan bermaksud PAS perlu meninggalkan prinsipnya. Ia bukan bermaksud Umno perlu menghapuskan identitinya.
Ia bukan bermaksud PN atau BN perlu membubarkan perjuangan masing-masing. Tetapi ia mengajar bahawa perbezaan strategi tidak boleh memadamkan persamaan matlamat.
5. Kesimpulan: Politik ukhuwah, bukan politik permusuhan.
Menjelang PRN Negeri Sembilan, semua pihak perlu memahami bahawa rakyat semakin menilai bukan sahaja siapa yang menang, tetapi bagaimana politik itu dimainkan.
Politik yang matang ialah politik yang mampu berkata:
“Kita mungkin berbeza jalan, tetapi kita masih boleh mencari titik pertemuan demi kepentingan yang lebih besar.”
Ungkapan Arab ini bukan sekadar kata-kata indah, tetapi satu prinsip besar dalam membina masyarakat:
Bersatu pada perkara yang membawa kebaikan, berbeza dengan penuh adab pada perkara yang tidak dipersetujui.
Dalam konteks hubungan PAS, Umno, PN dan BN, inilah cabaran terbesar bukan sekadar memenangi pilihan raya, tetapi membina budaya politik yang lebih dewasa, berakar pada nilai agama, menghormati sejarah dan mengutamakan masa depan rakyat.
Kerana kekuatan sesebuah perjuangan bukan hanya diukur pada kemampuan mencari persamaan, tetapi juga pada kebijaksanaan mengurus perbezaan.
TS DR MOHD SUFFIAN YUSOFF
Timbalan Pesuruhjaya PAS Negeri Kedah
ADUN Bandar Baharu
Fellow Yayasan Strategik Lestari
Fellow Yayasan Kedah Sejahtera – HARAKAHDAILY 17/7/2026
