SURAU Haji Mat Kerinchi merupakan salah sebuah surau bersejarah yang terletak di kawasan Tanjung, Kuala Terengganu. Walaupun bersaiz kecil dan tidak menonjol seperti masjid besar, surau ini menyimpan nilai sejarah, keagamaan dan identiti masyarakat setempat yang amat penting dalam perkembangan Islam di bandar lama Terengganu.
Latar tokoh: Mat Kerinchi
Nama surau ini diambil sempena Mat Kerinchi, seorang tokoh agama yang dipercayai berasal daripada keturunan Kerinchi (Sumatera). Golongan Kerinchi terkenal dalam sejarah Alam Melayu sebagai:
a. pendakwah Islam,
b. guru al-Quran,
c. individu berakhlak dan berpengaruh dalam masyarakat.
Menurut riwayat lisan penduduk setempat, Mat Kerinchi ialah seorang qari dan guru agama yang dihormati. Beliau menetap di kawasan Tanjung dan menyumbangkan ilmu serta khidmat agama kepada masyarakat pesisir Kuala Terengganu.
Penubuhan surau
Surau ini dipercayai dibina di atas tanah yang diwakafkan atau dihadiahkan kepada Mat Kerinchi untuk tujuan ibadah dan pengajian agama. Dari situlah terbinanya sebuah surau kecil yang:
a. menjadi tempat solat berjemaah,
b. pusat pengajian al-Quran,
c. tempat masyarakat berkumpul dan bermusyawarah.
Surau ini kemudiannya dikenali sebagai Surau Haji Mat Kerinchi, dan nama tersebut kekal hingga hari ini sebagai tanda penghormatan kepada tokoh berkenaan.
Seni bina dan keunikan
Dari sudut seni bina, Surau Haji Mat Kerinchi mengekalkan ciri tradisional Melayu Terengganu, antaranya:
a. binaan kayu,
b. reka bentuk seperti rumah Melayu lama
sederhana, tidak bermewah tetapi sarat dengan nilai warisan.
Keunikan ini menjadikan surau tersebut bukan sahaja tempat ibadah, malah monumen kecil sejarah bandar lama Kuala Terengganu.
Peranan dalam masyarakat
Sejak penubuhannya, surau ini memainkan peranan penting sebagai:
a. pusat ibadah penduduk sekitar,
b. tempat pembentukan akhlak dan ilmu agama
simbol kekuatan Islam akar umbi di kawasan Tanjung.
Walaupun perubahan pembangunan bandar berlaku di sekitarnya, surau ini terus berdiri sebagai saksi bisu perjuangan dakwah dan pendidikan Islam tradisional.
Nilai sejarah dan warisan
Kepentingan Surau Haji Mat Kerinchi bukan terletak pada saiz atau kemewahan, tetapi pada:
a. tokoh yang diasaskan atas nama ilmu dan keikhlasan,
b. peranan surau dalam membina masyarakat beragama,
c. hubungan rapat antara ulama dan rakyat.
Surau ini melambangkan bagaimana Islam berkembang di Terengganu melalui pendidikan, surau kecil, dan tokoh-tokoh tidak bernama besar tetapi besar jasanya.
Kesimpulan
Surau Haji Mat Kerinchi adalah warisan Islam yang wajar dipelihara dan didokumentasikan.
Ia bukan sekadar bangunan lama, tetapi lambang sejarah dakwah, pengorbanan ulama, dan identiti masyarakat Melayu-Islam Terengganu.
SUHAIMI TAIB – HARAKAHDAILY 3/1/2026
PENAFIAN:
HarakahDaily tidak bertanggungjawab terhadap pandangan yang dikemukakan daripada artikel ini. Ia pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya menggambarkan pendirian HarakahDaily mahupun pendirian rasmi PAS.
