PENDAHULUAN
Baru beberapa hari yang lepas, kita dikejutkan dengan kejadian penunggang motosikal maut dilanggar pemandu mabuk. Mangsa, Amirul Hafiz Omar, 33 tahun, anak Batu Kurau, Perak maut di lokasi selepas motosikalnya dirempuh dan tubuhnya melambung sebelum tercampak ke atas kenderaan.
Kereta dipandu laju oleh individu di bawah pengaruh alkohol dan dadah dalam kemalangan membabitkan tiga kenderaan melibatkan sebuah motosikal serta dua kereta iaitu Honda City dan Perodua Myvi.
Berlakunya kejadian tersebut dalam keadaan amat tragis dan menyedihkan seorang isteri kehilangan suami tempat bergantung sumber rezeki dan kasih sayang serta tempat perlindungan tiga orang anak.
Beberapa hari seterusnya kita diberitakan juga dengan beberapa lagi kes kemalangan kenderaan yang berpunca pemandu mabuk arak dan dadah.
Lelaki itu, yang didapati positif alkohol dan dadah, ditahan mengikut Seksyen 44(1) Akta Pengangkutan Jalan 1987 kerana memandu di bawah pengaruh bahan terlarang.
Setakat apa yang dilaporkan sebanyak 149 kes memandu di bawah pengaruh alkohol yang menyebabkan kemalangan didakwa di mahkamah antara 2021 hingga 2024, di bawah Seksyen 44 Akta Pengangkutan Jalan 1987. Pindaan undang-undang 2020 memperketat hukuman, dengan penjara sehingga 15 tahun dan denda tinggi bagi kesalahan menyebabkan kematian, manakala kes kecederaan membawa hukuman penjara sehingga 10 tahun.
Persoalannya siapakah yang boleh mengawal seseorang pemandu dari meminum alkohol atau arak? Bolehkah pemandu menghadkan pengambilan arak ketika memandu pada kadar yang dibenarkan (bukan Islam)?. Bila mereka sudah mabuk siapa pula yang boleh melarang mereka dari memandu? Bila mereka memandu dalam keadaan hilang akal, siapa pula yang boleh mengawal atau mengesan mereka?
Sistem kawalan inilah dari sudut undang-undang, moraliti berkaitan pengedarannya, ketagihan, penyalahgunaan, hukuman dan sebagainya perlu diperkukuhkan.
Islam mengharamkan alkohol secara total
Antara Maqasid Syariyyah ialah menjaga kesempurnaan akal. Allah SWT beri amanah kepada manusia supaya menjaga kesempurnaan akal fikiran mereka. Setiap orang wajib menjaga akal fikiran. Apabila seseorang merosakkannya dengan meminum arak dan sebagainya maka ia bertanggungjawab terhadap kesan tindakan atau perbuatannya seperti membunuh, menceraikan isterinya walaupun ketika dibuat dilakukan tanpa sedar atau tanpa niat cerai itu tetap jatuh dan sah serta jenayah yang dilakukan perlu dihukum.
Islam mengharamkan arak secara total (khamr) kerana ia memabukkan, merosakkan akal, dan merupakan ‘ibu segala kerosakan’ (ummul khaba’ith). Larangan ini bertujuan melindungi kesihatan fizikal atau mental, memelihara keharmonian sosial daripada jenayah atau kemalangan, serta menghalang kelalaian daripada beribadah kepada Allah. Ia adalah perintah mutlak dalam al-Quran (Surah al-Ma’idah: 90-91).
Berikut adalah sebab terperinci pengharaman arak dalam Islam:
Merosakkan akal dan kesihatan: Arak menghilangkan kewarasan, melemahkan jiwa, dan mendatangkan penyakit. Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) mengesahkan tiada tahap selamat untuk pengambilan alkohol.
Ibu segala kerosakan (Ummul Khaba’ith): Arak menjadi punca utama jenayah seperti rogol, pembunuhan, dan kemalangan jalan raya.
Menghancurkan institusi keluarga: Ketagihan arak menyebabkan ketegangan rumah tangga, keganasan domestik, dan pengabaian tanggungjawab.
Menghalang mengingati Allah: Arak menyebabkan kelalaian dalam ibadah (solat) dan menjauhkan diri daripada rahmat Allah.
Najis dan amalan syaitan: Dalam Surah al-Ma’idah, Allah menyebut arak sebagai rijsun (jijik atau najis) dan perbuatan syaitan yang menimbulkan permusuhan.
Pengharaman ini tidak kira sedikit atau banyak, sekiranya ia memabukkan, ia haram.
3. Kawalan alkohol di Barat.
Kawalan arak di negara Barat sebenarnya ketat menerusi sekatan umur, had waktu jualan, dan zon larangan, bertentangan dengan persepsi jualan bebas sepenuhnya. Negara maju seperti Sweden, Norway, dan Australia menghadkan premis dan waktu penjualan bagi mengawal kes jenayah serta kemalangan jalan raya yang berpunca daripada alkohol.
Berikut adalah beberapa bentuk kawalan arak di negara Barat:
Sekatan umur: Majoriti negara menetapkan umur minimum 18-21 tahun untuk membeli arak.
Had waktu dan tempat jualan: Banyak tempat mengehadkan waktu operasi penjualan alkohol di kedai runcit dan melarang penjualan di lokasi tertentu.
Monopoli kerajaan: Di beberapa negara Nordic (seperti Sweden atau Norway), penjualan minuman keras beralkohol tinggi dimonopoli oleh kerajaan, bukan dijual bebas di kedai biasa.
Kekangan iklan: Terdapat peraturan ketat mengenai pengiklanan arak, terutamanya yang menyasarkan golongan muda.
Kawalan ini bertujuan mengurangkan impak sosial dan kesihatan, memandangkan kajian menunjukkan arak menjadi faktor utama jenayah dan keganasan rumah tangga di negara terbabit.
Hukuman berat bagi peminum arak yang menyebabkan kematian mangsa
Hukuman berat ke atas pemandu mabuk yang menyebabkan kematian termasuk cadangan penjara seumur hidup, hukuman gantung sampai mati, dan sebatan. Pindaan Akta Pengangkutan Jalan 1987 (Seksyen 44) bertujuan mengenakan tindakan lebih tegas, termasuk pampasan kepada keluarga mangsa, bagi menangani peningkatan kes kemalangan maut akibat pengaruh alkohol atau dadah.
Antara cadangan dan tindakan hukuman berat:
Hukuman mati atau gantung sampai mati: Cadangan agar pemandu mabuk yang menyebabkan kematian dianggap mempunyai niat membunuh dan dijatuhi hukuman gantung.
Penjara seumur hidup: Cadangan hukuman penjara jangka panjang bagi memastikan keadilan kepada mangsa yang tidak bersalah.
Hukuman sebat: Cadangan tambahan hukuman sebat bagi memberi pengajaran.
Pindaan Akta Pengangkutan Jalan 1987: Pindaan dilakukan untuk membolehkan hukuman penjara yang lebih lama dan denda yang lebih tinggi, mengikut pindaan Seksyen 44.
Pampasan keluarga mangsa: Mewajibkan pelaku membayar pampasan kepada keluarga mangsa, dengan cadangan agar premis yang menjual arak juga bertanggungjawab.
Dakwa mengikut kanun keseksaan: Cadangan agar kes pemandu mabuk tidak hanya dituduh di bawah Akta Pengangkutan Jalan, tetapi menggunakan Kanun Keseksaan bagi tuduhan yang lebih berat.
Pampasan atau diyat kepada waris mangsa
Mekanisme diyat, iaitu pampasan berasaskan syariah wajar diteliti sebagai instrumen keadilan kepada keluarga mangsa seperti dalam kes Allahyarham Amirul Hafiz Omar, 33, yang maut dalam kes kemalangan melibatkan pemandu mabuk di Jalan Raya Barat, Klang, Selangor baru-baru ini.
Hak waris mangsa yang kehilangan insan tersayang dan bergantung harap tidak boleh diabaikan dan pendekatan diyat perlu diberi perhatian bagi memastikan keadilan serta perlindungan sewajarnya kepada keluarga waris.
Diyat boleh juga difahami sebagai ganti rugi yang diberikan kepada mangsa atau waris mangsa. Bukan seperti denda yang dibayar kepada pemerintah.
Pengertian diyat: Harta yang wajib dibayarkan oleh pelaku kejahatan atau warisnya kepada mangsa atau ahli warisnya sebagai ganti rugi. Contoh seperti pembunuhan tidak sengaja atau tanpa niat yang diampuni keluarga mangsa. Termasuklah dalam kes pemandu mabuk yang melanggar mangsa menyebabkan kematian atau kecederaan.
Dalam kes pembunuhan tidak sengaja yang diampuni keluarga mangsa, sehingga hukuman diganti dengan membayar 100 ekor unta (atau senilai dengannya). Pihak berkuasa boleh menentukan kadar yang sesuai untuk mangsa atau waris mangsa juga sebagai pengajaran dan hukuman tidak secara langsung kepada penjenayah.
Kesimpulan
Pemerintah bertanggungjawab terhadap kawalan penggunaan arak dan bahan-bahan yang menghayalkan dan memabukkan. Rakyat sebagai pengguna dan pengeluar produk dan pemasarannya perlu dikawal dan dihadkan.
Keberadaan arak di tempat awam, di pasaran terbuka, di kelab malam, pusat-pusat hiburan, majlis-majlis awam dan kerajaan perlu dipantau. Pemimpin dan penguasa, ibu bapa sendiri perlu membuktikan diri mereka sendiri bebas dari arak, todi, dadah, rokok, hasis dan sebagainya.
Islam menjamin tubuh yang sihat tumbuh dari otak atau akal yang sihat. Akal yang sihat akan membawa kesejahteraan tubuh badan, keluarga, masyarakat dan negara yang sejahtera.
Salam hormat dari saya,
PROF MADYA DATO’ MUHAMAD ASRI ABDULLAH
Mantan Ketua Hakim Syarie Perak dan Hakim Rayuan Syarie JKSM, Putrajaya – HARAKAHDAILY 6/4/2026
PENAFIAN:
HarakahDaily tidak bertanggungjawab terhadap pandangan yang dikemukakan daripada artikel ini. Ia pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya menggambarkan pendirian HarakahDaily mahupun pendirian rasmi PAS.
