SAYA merujuk kepada lonjakan mendadak harga diesel baru-baru ini yang kini telah mencapai tahap membimbangkan di seluruh Semenanjung Malaysia, sekali gus memberi tekanan segera kepada pengendali pengangkutan, pekebun kecil, dan rakyat biasa.
Walaupun kerajaan mengaitkan perkara ini dengan ketidaktentuan pasaran minyak global, situasi ini sekali lagi mendedahkan kelemahan struktur yang lebih mendalam dalam strategi tenaga negara kita, khususnya keberkesanan program biodiesel.
Dasar biofuel negara gagal melindungi rakyat Malaysia
Kerajaan telah lama mempromosikan biofuel, termasuk pelaksanaan inisiatif campuran biodiesel (B10 dan B20) yang bertujuan mengurangkan kebergantungan kepada bahan api fosil. Namun, peliberalan harga bahan api di bawah kerajaan Madani jelas menunjukkan bahawa dasar ini gagal melindungi rakyat Malaysia daripada kejutan harga minyak global.
Walaupun telah dilaksanakan selama bertahun-tahun, kos pengangkutan meningkat dengan ketara, kos operasi perniagaan bertambah, dan tekanan inflasi terus menjejaskan perkhidmatan asas. Sekiranya dasar biofuel benar-benar berkesan pada skala besar, rakyat sepatutnya merasai tahap perlindungan tertentu. Sebaliknya, mereka masih terdedah sepenuhnya.
Pekebun kecil terus ketinggalan
Yang paling penting, golongan yang sepatutnya mendapat manfaat paling besar iaitu pekebun dan pekebun kecil masih menikmati manfaat yang terhad dan tidak konsisten.
Dasar biofuel bertujuan menstabilkan harga tanaman khususnya minyak sawit, mewujudkan permintaan domestik yang kukuh sebagai pengganti diesel, mengurangkan pelepasan gas rumah hijau, serta meningkatkan pendapatan pekebun kecil. Namun selepas bertahun-tahun pelaksanaan, objektif ini masih belum tercapai sepenuhnya.
Di lapangan, ramai pekebun kecil masih berdepan dengan:
* Kelemahan pemindahan permintaan tinggi kepada harga ladang.
* Kebergantungan berterusan kepada orang tengah.
* Peningkatan kos baja, buruh dan pengangkutan.
Tanpa mekanisme khusus, peningkatan pengeluaran biodiesel tidak secara automatik meningkatkan pendapatan petani kecil. Sebaliknya, nilai terus dinikmati oleh pihak di peringkat rantaian bekalan yang lebih tinggi.
Ini jelas menunjukkan ketidakberkesanan rombakan kabinet terkini yang diumumkan oleh PMX, yang gagal menjadikan dasar biofuel lebih daripada sekadar mandat campuran, memastikan penglibatan langsung pekebun kecil dalam rantaian nilai biodiesel, atau meningkatkan pendapatan mereka secara bermakna.
Bukti global menunjukkan potensi sebenar
Apa yang lebih membimbangkan, bukti antarabangsa menunjukkan bahawa biodiesel mampu memberikan impak yang jauh lebih besar jika dilaksanakan secara tegas.
Menurut laporan The Economic Impact of Biodiesel (2022) di Amerika Syarikat:
* Sektor biofuel dan diesel boleh diperbaharui menyokong 65,000 pekerjaan.
* Menjana kira-kira USD17 bilion impak ekonomi.
* Mewujudkan sekitar USD780 juta peluang ekonomi tambahan pada tahun 2021.
Lebih penting, laporan tersebut menunjukkan bahawa pengeluaran biofuel secara signifikan mengurangkan kebergantungan kepada sumber tenaga asing sambil mencipta manfaat ekonomi yang meluas kepada pekerja dan komuniti, bukan hanya syarikat besar.
Kajian akademik oleh Ambaye et al. (2021b) turut menyokong bahawa teknologi biofuel maju mampu mengurangkan kebergantungan kepada bahan api fosil secara bermakna apabila disokong oleh dasar dan pelaburan yang kukuh.
Rakyat mempersoalkan mengapa manfaat menyeluruh seperti ini tidak direalisasikan sepenuhnya oleh kerajaan Madani.
Cadangan penyelesaian oleh Portfolio Perladangan dan Komoditi, Perikatan Nasional (PN)
Berdasarkan anggaran nasional yang realistik, peningkatan mandat biodiesel Malaysia daripada B10 kepada B20 menawarkan penyelesaian strategik dan praktikal untuk mengurangkan kebergantungan kepada diesel import sambil mengukuhkan industri minyak sawit domestik.
Dengan andaian Malaysia menggunakan kira-kira 10 bilion liter diesel setahun pada harga purata RM3.00 seliter, peralihan daripada B10 (1 bilion liter biodiesel dan 9 bilion liter diesel import) kepada B20 (2 bilion liter biodiesel dan 8 bilion liter diesel import) akan mengurangkan import diesel sebanyak kira-kira 1 bilion liter setahun.
Ini bersamaan dengan penjimatan negara sekitar RM3 bilion setahun.
Pada masa sama, langkah ini akan mewujudkan permintaan tambahan sebanyak 1 bilion liter biodiesel, memerlukan kira-kira 900,000 tan minyak sawit.
Ini secara langsung meningkatkan penggunaan minyak sawit domestik, menyokong harga yang lebih stabil dan kukuh, serta memberi manfaat ekonomi bermakna kepada pekebun kecil dan sektor perladangan secara keseluruhan.
Secara asasnya, peralihan kepada B20 bukan sahaja langkah keselamatan tenaga, tetapi juga dasar yang memihak kepada rakyat, pekebun kecil, dan ekonomi negara dalam meningkatkan daya tahan Malaysia terhadap ketidaktentuan harga bahan api global dan gangguan bekalan luar.
Ketidaksepadanan dasar perlu ditangani
Ketika ini, ekosistem biodiesel Malaysia masih didominasi oleh pemain besar seperti Petroliam Nasional Berhad, Sime Darby, dan FGV Holdings, menyebabkan pekebun kecil mempunyai pengaruh yang minimum dalam rantaian nilai.
Jika kerajaan boleh meluluskan hampir RM1 bilion untuk Arm Holdings bagi mempercepatkan ekosistem semikonduktor, mengapa tiada keutamaan yang sama untuk meningkatkan kedudukan pekebun kecil sawit melalui sektor biodiesel?
Jika kerajaan melalui Khazanah Nasional boleh membelanjakan lebih RM400 juta untuk membaik pulih Carcosa Negara, mengapa tidak ‘membaik pulih’ ekosistem biofuel negara dan menyalurkan pelaburan strategik bagi memperkukuh penyertaan pekebun kecil dalam pengeluaran biofuel serta membina kapasiti pemprosesan milik pekebun kecil?
Peralihan tenaga Malaysia tidak boleh meninggalkan pekebun kecil. Dengan komitmen yang tepat, biofuel boleh menjadi lebih daripada sekadar dasar tenaga, ia boleh menjadi alat transformasi luar bandar yang sebenar, memberikan kestabilan, maruah, dan ‘kebahagiaan’ sebenar kepada pekebun sawit, khususnya menjelang sambutan Aidilfitri ini.
BAKRI JAMALUDDIN
Ketua Portfolio Perladangan dan Komoditi, Perikatan Nasional
Ahli Parlimen Tangga Batu – HARAKAHDAILY 24/3/2026
